Πτώχευση Μικρού Αντικειμένου και Απαλλαγή από Χρέη – Πλήρης Οδηγός FAQ

Με τον ν. 4738/2020, αποσυνδέθηκε η διαδικασία της πτώχευσης από την εμπορική ιδιότητα και προβλέπεται η δυνατότητα υπαγωγής στις ρυθμίσεις του νόμου όλων των φυσικών προσώπων, τα οποία αποκτούν πλέον πτωχευτική ικανότητα, καθώς και των νομικών προσώπων που επιδιώκουν οικονομικό σκοπό. Η απλοποιημένη διαδικασία πτώχευσης μικρού αντικειμένου (άρθρα 172–188 ν. 4738/2020) αποτελεί ειδικό καθεστώς εντός αυτής της μεταρρύθμισης, εφαρμόσιμο από 1.6.2021. Πρόκειται για διαδικασία που αποσκοπεί, σύμφωνα με τον νόμο, στην οικονομία της δίκης και στην ταχύτερη ένταξη του οφειλέτη στο καθεστώς προστασίας του πτωχευτικού δικαίου, δίνοντας λύση στο οικονομικό αδιέξοδο και παρέχοντας «δεύτερη ευκαιρία» (fresh start).
Δείτε αναλυτικά: Η Πτώχευση “Μικρού Αντικειμένου” Σύμφωνα με τον Νέο Πτωχευτικό Κώδικα

Σύμφωνα με το άρθρο 78 παρ. 2 του ν. 4738/2020, μικρού αντικειμένου πτωχεύσεις ορίζονται αυτές στις οποίες ο οφειλέτης ικανοποιεί και τα τρία κριτήρια προσδιορισμού της πολύ μικρής οντότητας του άρθρου 2 του ν. 4308/2014: σύνολο ενεργητικού έως 450.000 ευρώ, καθαρό ύψος κύκλου εργασιών έως 900.000 ευρώ και μέσο όρο απασχολουμένων έως 10 άτομα. Στην περίπτωση των φυσικών προσώπων το κριτήριο του ενεργητικού εφαρμόζεται στην περιουσία: για την ένταξη στη διαδικασία, θα πρέπει το ενεργητικό της περιουσίας του προσώπου να μην ξεπερνά τις 450.000 ευρώ, με την ακίνητη περιουσία να αποτιμάται βάσει της φορολογητέας αξίας ΕΝΦΙΑ (ά. 11§1 ν. 4738/2020).
Δείτε αναλυτικά: Η Πτώχευση “Μικρού Αντικειμένου” Σύμφωνα με τον Νέο Πτωχευτικό Κώδικα

Σε πτώχευση κηρύσσεται ο οφειλέτης που βρίσκεται σε παύση πληρωμών, ήτοι αυτός που αδυνατεί να εκπληρώνει τις ληξιπρόθεσμες χρηματικές υποχρεώσεις του κατά τρόπο γενικό και μόνιμο (ά. 77§1 ν. 4738/2020). Ειδικότερα, για τις πτωχεύσεις μικρού αντικειμένου, το άρθρο 176§1 τεκμαίρει παύση πληρωμών όταν ο οφειλέτης δεν καταβάλλει τις ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις του προς το Δημόσιο, τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης ή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα σε ύψος τουλάχιστον 60% για περίοδο τουλάχιστον έξι (6) μηνών, εφόσον η μη εξυπηρετούμενη υποχρέωση υπερβαίνει το ποσό των 30.000 ευρώ. Η επιλεκτική εκπλήρωση οφειλών δεν αίρει την παύση πληρωμών. Ωστόσο, το τεκμήριο είναι μαχητό: και αν ακόμη η οφειλή δεν υπερβαίνει το ποσό των 30.000 ευρώ, μπορεί να γίνει δεκτή η αίτηση πτώχευσης εφόσον από το σύνολο των εγγράφων προκύπτει αντικειμενική αδυναμία πληρωμών.
Δείτε αναλυτικά: Πτώχευση μικρού αντικειμένου – Διαδικαστικές Προϋποθέσεις

Σύμφωνα με το άρθρο 172 παρ. 2 του ν. 4738/2020, αρμόδιο πτωχευτικό δικαστήριο, μετά την κατάργηση των Ειρηνοδικείων, είναι το Μονομελές Πρωτοδικείο στην περιφέρεια του οποίου ο οφειλέτης έχει την κύρια κατοικία του, εφόσον δεν ασκεί επιχειρηματική δραστηριότητα, ή το κέντρο των κύριων συμφερόντων του, στην περίπτωση άσκησης επιχειρηματικής δραστηριότητας.
Δείτε αναλυτικά: Πτώχευση μικρού αντικειμένου – Διαδικαστικές Προϋποθέσεις

Εφόσον την αίτηση υποβάλει οφειλέτης που δεν δημοσιεύει χρηματοοικονομικές καταστάσεις, επί ποινή απαραδέκτου συνυποβάλλονται: α) η τελευταία φορολογική δήλωση (Ε1), β) η δήλωση στοιχείων ακινήτων (Ε9) ή ισοδύναμη υπεύθυνη δήλωση μη κτήσης ακινήτου, γ) η κατάσταση οικονομικών στοιχείων από επιχειρηματική δραστηριότητα (Ε3), εφόσον συντρέχει περίπτωση, δ) κατάσταση του συνόλου των πιστωτών, ε) βεβαίωση χρεών προς το Δημόσιο και ε) κτηματολογικό φύλλο ή πιστοποιητικό βαρών (εφόσον υπάρχει ακίνητη περιουσία). Περαιτέρω, η αίτηση συνοδεύεται από γραμμάτιο κατάθεσης του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων ποσού 250 ευρώ· απαιτείται να προσκομιστεί το πρωτότυπο γραμμάτιο στον φυσικό φάκελο του δικαστηρίου, ενώ, σύμφωνα με το άρθρο 178 παρ. 1 ν. 4738/2020, δεν προσκομίζεται γραμμάτιο όταν πιθανολογείται ότι η περιουσία του οφειλέτη δεν επαρκεί για τα έξοδα της διαδικασίας.
Δείτε αναλυτικά: Η Ανεπάρκεια της Περιουσίας ως Λόγος Αποδοχής/Απόρριψης Αίτησης Πτώχευσης

Πτώχευση κηρύσσεται εφόσον πιθανολογείται ότι τα μη βεβαρυμμένα στοιχεία της περιουσίας ή το εισόδημα του οφειλέτη επαρκούν για την κάλυψη των εξόδων της διαδικασίας. Άλλως, το δικαστήριο διατάσσει την καταχώριση του ονόματος ή της επωνυμίας του στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Φερεγγυότητας (ΗΜΦ), χωρίς να κηρύσσεται πτώχευση. Ειδικότερα, στην περίπτωση εγγραφής στο ΗΜΦ δεν διορίζεται σύνδικος και δεν αναστέλλονται οι ατομικές διώξεις των πιστωτών. Κρίσιμο είναι ότι, κατά τη νομολογία (ΕφΑθ 1182/2019), σημασία έχει το ρευστοποιήσιμο των περιουσιακών στοιχείων — η αξία εκκαθάρισης με βάση την αξία που θα μπορούσαν να πετύχουν στην αγορά, όχι η ονομαστική αξία. Και στην περίπτωση της καταχώρισης του ονόματος ή της επωνυμίας στο ΗΜΦ, η απαλλαγή επέρχεται μετά τριετία από την καταχώριση (ά. 192 ν. 4738/2020).
Δείτε αναλυτικά: Η Ανεπάρκεια της Περιουσίας ως Λόγος Αποδοχής/Απόρριψης Αίτησης Πτώχευσης

Κατά την πτώχευση, εξαιρείται από την πτωχευτική περιουσία και, ως εκ τούτου, ο πρωτός διατηρεί το μέρος του ετήσιου εισοδήματός του έως το δωδεκαπλάσιο του ακατασχέτου (15.000 ευρώ), δηλαδή έως 1.250 ευρώ μηνιαίως ή, αν είναι υψηλότερο, το μέρος του εισοδήματος που αντιστοιχεί στις εύλογες δαπάνες διαβίωσης. Σε περίπτωση καταχώρισης του ονόματος ή της επωνυμίας στο ΗΜΦ, ισχύουν οι γενικές διατάξεις περί ακατασχέτων του ΚΠολΔ και του ΚΕΔΕ. Έτσι, ο μισθός και η σύνταξη περιλαμβάνονται στα ακατάσχετα έναντι των ιδιωτών (βάσει του άρθρου 982 παρ. 2 ΚΠολΔ), οπότε το μεγαλύτερο μέρος του ετήσιου εισοδήματος του οφειλέτη βρίσκεται αυτομάτως εκτός πτωχευτικής περιουσίας. Ως προς το Δημόσιο και τον e-ΕΦΚΑ ισχύουν ως προς το ζήτημα της κατάσχεσης του μισθού οι ειδικότερες διατάξεις του ΚΕΔΕ. Εξάλλου, δεν εντάσσεται στην πτωχευτική περιουσία οτιδήποτε αποκτά ο οφειλέτης μετά την κήρυξή του σε πτώχευση — η λεγόμενη μεταπτωχευτική περιουσία.
Δείτε αναλυτικά: Ποια Περιουσιακά Στοιχεία Κρατάει ο Οφειλέτης σε Πτώχευση

Σύμφωνα με το άρθρο 92 παρ. 3 ν. 4738/2020, τα ετήσια εισοδήματα του οφειλέτη εξαιρούνται πλήρως της πτωχευτικής περιουσίας, ανεξαρτήτως ύψους, εφόσον η πτωχευτική περιουσία περιλαμβάνει την κύρια κατοικία ή/και πάγια περιουσιακά στοιχεία: (α) αξίας άνω του 10% των συνολικών υποχρεώσεων και (β) ελάχιστης αξίας 100.000 ευρώ, (γ) εξαιρουμένων στοιχείων αποκτηθέντων στους τελευταίους 12 μήνες. Κατά την ΜΠρΑθ 564/2025, δικαιούχοι είναι και οφειλέτες που πληρούν τις ανωτέρω προϋποθέσεις χωρίς να διαθέτουν εισόδημα — η ύπαρξη εισοδήματος δεν αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση.
Δείτε αναλυτικά: Αίτηση Εξαίρεσης Εισοδημάτων από την Πτωχευτική Περιουσία και Απαλλαγή στο Ένα Έτος

Σύμφωνα με το άρθρο 192 ΤΟΥ ν. 4738/2020, η απαλλαγή επέρχεται αυτοδικαίως μετά την παρέλευση τριών (3) ετών από την κήρυξη της πτώχευσης ή την καταχώριση του ονόματος/επωνυμίας στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Φερεγγυότητας (ΗΜΦ), εκτός εάν καταθέσει προσφυγή κάποιος πιστωτής. Ειδικότερα, η απαλλαγή καταλαμβάνει το σύνολο των οφειλών που ανάγονται σε χρόνο πριν από την υποβολή της αίτησης πτώχευσης, ανεξαρτήτως χρόνου δημιουργίας του νόμιμου τίτλου. Ενδεικτικά, με την υπ’ αριθ. 10/2025 διάταξη του Πρωτοδικείου Δράμας διαπιστώθηκε η απαλλαγή οφειλέτη από οφειλές ύψους 153.562,23 ευρώ λόγω παρέλευσης τριετίας από την καταχώρηση στο ΗΜΦ.
Δείτε αναλυτικά: Η Δεύτερη Ευκαιρία των Επιχειρηματιών μέσα από τον Νέο Πτωχευτικό Νόμο

Από την απαλλαγή εξαιρούνται ρητά, κατά το άρθρο 194 του ν. 4738/2020, τέσσερις κατηγορίες οφειλών: (α) οφειλές που δημιουργήθηκαν μετά την υποβολή της αίτησης πτώχευσης, (β) οφειλές από δόλο ή βαριά αμέλεια που προκάλεσε θάνατο ή σωματική βλάβη, (γ) οφειλές από βασικά αδικήματα του ν. 4557/2018 για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες (π.χ. εγκληματική οργάνωση, τρομοκρατία, δωροδοκία, φοροδιαφυγή κλπ) — με τη ρητή επισήμανση ότι το αδίκημα της μη καταβολής χρεών προς το Δημόσιο εξαιρείται από αυτή την κατηγορία, άρα οι σχετικές οφειλές υπάγονται κανονικά στην απαλλαγή — και (δ) οφειλές διατροφής (άρθρα 1391–1392, 1442 και 1485 ΑΚ). Η αμετάκλητη ποινική καταδίκη αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την εφαρμογή της κατηγορίας (γ).
Δείτε αναλυτικά: Για Ποια Χρέη Δεν Απαλλάσσεται ο Οφειλέτης μετά την Πτωχευτική Απαλλαγή

Ο πιστωτής δύναται να ασκήσει προσφυγή κατά της απαλλαγής κατά το άρθρο 193 ν. 4738/2020, επικαλούμενος έναν από τους εξαντλητικά αναφερόμενους λόγους: δόλιες ενέργειες πριν ή κατά την πτώχευση, κακή πίστη, έλλειψη συνεργασίας με τα όργανα της πτώχευσης, δόλια απόκρυψη εισοδημάτων ή περιουσίας, εκκρεμή ποινική δίωξη ή καταδίκη για πτωχευτικά αδικήματα ή για τις κακουργηματικές πράξεις που ορίζονται (κλοπή, απάτη, υπεξαίρεση, καταδολίευση, πλαστογραφία). Τα περιστατικά αυτά οφείλει να επικαλεστεί και να αποδείξει ο διάδικος που ασκεί την προσφυγή. Κατά τη νομολογία, η ΠολΠρΡοδόπης 26/2023 απέρριψε προσφυγή, κρίνοντας ότι η οικονομική κατάσταση του πτωχού επιδεινώθηκε λόγω της γενικής οικονομικής κρίσης, ενώ ο οφειλέτης υπήρξε συνεργάσιμος, ενώ η ΤρΕφΘεσ 588/2020 (υπό το προϊσχύσαν δίκαιο) δέχθηκε προσφυγή σε υπόθεση όπου ο οφειλέτης συνέχισε τη δραστηριότητά του ενώ γνώριζε την αδυναμία πληρωμής και παρείχε ψευδή στοιχεία.
Δείτε αναλυτικά: Προσφυγή κατά της Απαλλαγής του Πτωχού — Ορισμένες Σκέψεις

Σύμφωνα με το άρθρο 92 παρ. 3 σε συνδυασμό με το άρθρο 192 παρ. 2 ν. 4738/2020, η απαλλαγή επέρχεται στο ένα (1) έτος από την κήρυξη της πτώχευσης, εφόσον η πτωχευτική περιουσία περιλαμβάνει την κύρια κατοικία ή/και πάγια περιουσιακά στοιχεία αξίας άνω του 10% των συνολικών υποχρεώσεων, ελάχιστης αξίας 100.000 ευρώ και μη αποκτηθέντα εντός των τελευταίων 12 μηνών. Ενδεικτικά, η ΜΠρΑθ 564/2025 δέχθηκε αίτηση οφειλέτη με μηδενικό εισόδημα, οφειλές 1.380.048,00 ευρώ και περιουσιακά στοιχεία αξίας 268.816,35 ευρώ — αφού τα στοιχεία αυτά υπερέβαιναν τόσο το ποσό των 100.000 ευρώ όσο και το 10% των συνολικών οφειλών — κρίνοντας ότι η απαλλαγή επήλθε εντός ενός έτους.
Δείτε αναλυτικά: Απόφαση Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών — Αναγνώριση Απαλλαγής σε 1 Έτος

Σύμφωνα με το άρθρο 194 παρ. 2 ν. 4738/2020, η απαλλαγή μπορεί να ανακληθεί εντός τριετίας από την επέλευσή της, εφόσον αποδειχθεί ότι ο οφειλέτης απέκρυψε δολίως εισοδήματα ή περιουσιακά στοιχεία κατά τη διάρκεια της πτωχευτικής διαδικασίας ή παρέβη το σχέδιο αποπληρωμής του συνδίκου. Η ανάκληση απαιτεί δικαστική απόφαση κατόπιν αίτησης πιστωτή — δεν επέρχεται αυτομάτως. Το πτωχευτικό δικαστήριο δύναται είτε να απορρίψει την αίτηση ανάκλησης είτε να ανακαλέσει την απαλλαγή εν όλω ή εν μέρει ή να θέσει προϋποθέσεις της απαλλαγής, όπως λ.χ. την εξόφληση των οφειλόμενων με βάση το σχέδιο πληρωμών.
Δείτε αναλυτικά: Προσφυγή κατά της Απαλλαγής του Πτωχού — Ορισμένες Σκέψεις

Σύμφωνα με το άρθρο 195 ν. 4738/2020, η αυτοδίκαιη απαλλαγή εκτείνεται και στους νόμιμους εκπροσώπους νομικών προσώπων, σε περίπτωση πτώχευσης του νομικού προσώπου. Η απαλλαγή αφορά διαχειριστές, εκτελεστικούς προέδρους, διευθύνοντες ή εντεταλμένους συμβούλους που ευθύνονται αλληλεγγύως για φορολογικές και ασφαλιστικές οφειλές της εταιρίας προς το Δημόσιο και τον ΕΦΚΑ (δυνάμει ά. 49 ν. 5104/2024 και ά. 31 ν. 4321/2015). Η απαλλαγή επέρχεται αυτοδικαίως με την πάροδο 24 μηνών από την κήρυξη της πτώχευσης ή 36 μηνών από την καταχώριση στο ΗΜΦ, εκτός αν ασκηθεί εμπρόθεσμη προσφυγή κατά της απαλλαγής. Ενδεικτικά, το ΚΕΒΕΙΣ Αττικής εξέδωσε βεβαίωση απαλλαγής διοικούντος ΕΠΕ από εταιρικά χρέη ύψους 992.880,91 ευρώ, προερχόμενα κυρίως από φόρο εισοδήματος νομικού προσώπου και ΦΠΑ.
Δείτε αναλυτικά: Η Αυτοδίκαιη Απαλλαγή των Διοικητών Πτωχευμένων Εταιριών από Εταιρικά Χρέη

Με τον ν. 5072/2023 εισήχθη διαδικασία κατά την οποία ο εισηγητής της πτώχευσης, κατόπιν αίτησης του οφειλέτη, διαπιστώνει την επέλευση της απαλλαγής εκδίδοντας σχετική διαπιστωτική πράξη. Η υπ’ αριθ. 10/2025 διάταξη του Πρωτοδικείου Δράμας είναι από τις πρώτες που εκδόθηκαν σε περίπτωση καταχώρισης ονόματος του οφειλέτη στο ΗΜΦ.
Δείτε αναλυτικά: Διάταξη Εισηγητή Δικαστή Πρωτοδικείου Δράμας περί Διαπίστωσης Απαλλαγής από Χρέη

Η αποσύνδεση της προσωπικής ευθύνης των διοικούντων από την αμιγώς εταιρική υποχρέωση συνιστά θεμελιώδη τομή στο πτωχευτικό δίκαιο, ενισχύοντας την επιχειρηματικότητα και τη λογική της «δεύτερης ευκαιρίας». Εξάλλου, επωφελούνται του θεσμού όχι μόνο οι πρώην επιχειρηματίες αλλά και μέτοχοι, μέλη διοικητικού συμβουλίου ή εγγυητές φυσικά πρόσωπα. Ο θεσμός, μετά τον ν. 4738/2020, παρέχει πράγματι δεύτερη ευκαιρία και δυνατότητα νέας αρχής, με συνεχείς νομοθετικές βελτιώσεις. Ωστόσο, η αυτοδίκαιη απαλλαγή δεν αποτελεί αυτονόητο προνόμιο: απαιτεί προσεκτική αξιοποίηση, σωστή νομική καθοδήγηση και έγκαιρους χειρισμούς — ιδίως για την αποφυγή προσφυγής πιστωτή που μπορεί να αναχαιτίσει τη διαδικασία.
Δείτε αναλυτικά: Η Δεύτερη Ευκαιρία των Επιχειρηματιών μέσα από τον Νέο Πτωχευτικό Νόμο