Πτωχευτικό Δίκαιο για Επιχειρήσεις και Νομικά Πρόσωπα

Μεγάλο μέρος των υποθέσεών μας επικεντρώνεται στην αναδιάρθρωση επιχειρήσεων και την επίλυση προβλημάτων υπερχρεωμένων εταιρειών μέσα από τα υπάρχοντα ένδικα και εξωδικαστικά βοηθήματα: τη διαδικασία της εξυγίανσης, τον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών, την πτώχευση λόγω υφιστάμενης ή επαπειλούμενης αδυναμίας πληρωμών και την απαλλαγή του οφειλέτη επιχειρηματία ή του νόμιμου εκπροσώπου του νομικού προσώπου, καθώς και τις ανακοπές προς ακύρωση διαταγών πληρωμής και πράξεων αναγκαστικής εκτέλεσης.

Λύσεις Εξυγίανσης και Διαχείρισης Οικονομικής Αδυναμίας

Αντιμετωπίζουμε κάθε πρόβλημα υπερχρέωσης και αφερεγγυότητας νομικών και φυσικών προσώπων που ασκούν επιχειρηματική δραστηριότητα, εξετάζοντάς το ταυτόχρονα από τη σκοπιά του εμπορικού, λογιστικού, φορολογικού και ποινικού δικαίου. Αναλαμβάνουμε την πλήρη αναδιοργάνωση της επιχείρησης και δίνουμε στον εκάστοτε εντολέα περισσότερες από μία εναλλακτικές αντιμετώπισης, με πλήρες σχέδιο μακροπρόθεσμης εφαρμογής των προτεινόμενων μέτρων. Για συνολική επισκόπηση των διαθέσιμων εργαλείων του Κώδικα Αφερεγγυότητας, δείτε το άρθρο μας «Η παλέτα των λύσεων του Κώδικα Αφερεγγυότητας».

Το πλαίσιο του Νέου Κώδικα Αφερεγγυότητας (ν. 4738/2020) — Οι τέσσερις διαθέσιμες οδοί

Μετά την εισαγωγή του ν. 4738/2020, οι διαθέσιμες επιλογές που έχει ο οφειλέτης είναι αρκετές με αποτέλεσμα να απαιτείται η κατάλληλη συνδρομή ώστε να επιλεγεί η ενδεδειγμένη νομική οδός. Ο νέος Κώδικας Αφερεγγυότητας ενσωμάτωσε την Ευρωπαϊκή Οδηγία (ΕΕ) 2019/1023 και ομαδοποίησε σε ενιαίο νομοθέτημα τέσσερις διαφορετικές διαδρομές: τον εξωδικαστικό μηχανισμό, τη διαδικασία εξυγίανσης, την κήρυξη πτώχευσης με στόχο τη «δεύτερη ευκαιρία», και τη συντομευμένη διαδικασία πτώχευσης μικρού αντικειμένου.

Εξωδικαστικός Μηχανισμός Ρύθμισης Οφειλών

Ο εξωδικαστικός μηχανισμός του ν. 4738/2020 αποτελεί το βασικό εργαλείο που έχουν στη διάθεσή τους οι οφειλέτες — φυσικά πρόσωπα και επιχειρήσεις — για τη συνολική ρύθμιση οφειλών έναντι χρηματοδοτικών (τράπεζες, servicers) και δημόσιων φορέων (Δημόσιο, ΕΦΚΑ, Δήμοι). Η διαδικασία υλοποιείται μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους (ΓΓΧΤΔΙΧ). Σχετικές πληροφορίες για το εν λόγω εργαλείο είναι διαθέσιμες εδώ.

Διαδικασία Εξυγίανσης

Πέραν του εξωδικαστικού μηχανισμού, οι επιχειρήσεις έχουν τη δυνατότητα προσφυγής στη διαδικασία της εξυγίανσης. Μέσω της διαδικασίας αυτής και εφόσον συμφωνεί η προβλεπόμενη στον νόμο πλειοψηφία των πιστωτών, είναι δυνατή η κατάρτιση συμφωνίας προς ρύθμιση του συνόλου των οφειλών της επιχείρησης (χρηματοδοτικοί φορείς, Δημόσιο, e-ΕΦΚΑ, προμηθευτές). Η συμφωνία επικυρώνεται από το δικαστήριο και ισχύει έναντι πάντων. Μέσω της συμφωνίας, ανάλογα και με την περίπτωση, μπορεί να προβλέπεται διαγραφή ακόμη και βασικής οφειλής από παρακρατούμενους ή επιρριπτόμενους φόρους και ασφαλιστικές εισφορές (δες αναλυτικά: Δυνατότητα ρυθμίσεων και διαγραφών απαιτήσεων στην εξυγίανση και Το περιεχόμενο της συμφωνίας εξυγίανσης).

Πτώχευση και «Δεύτερη Ευκαιρία»

Σε περίπτωση υφιστάμενης ή επαπειλούμενης αδυναμίας πληρωμών, είναι δυνατή η πτώχευση του φυσικού προσώπου και η απαλλαγή του από τις οφειλές. Αντίστοιχα, σε περίπτωση νομικού προσώπου, είναι δυνατή η πτώχευση του νομικού προσώπου και η απαλλαγή του νόμιμου εκπροσώπου του από οφειλές που προέρχονται από αλληλέγγυα ευθύνη και γεννήθηκαν στα τελευταία, κατ’ ανώτατο όριο, πέντε έτη πριν την κήρυξη της πτώχευσης (δες Η απαλλαγή νόμιμων εκπροσώπων από οφειλές στο Δημόσιο). Στο άρθρο 198Α του ν. 4738/2020 που εισήχθη με τον ν. 5259/2025, προβλέπεται η εξάλειψη του αξιοποίνου για το αδίκημα της μη καταβολής χρεών και της μη καταβολής ασφαλιστικών εισφορών σε περίπτωση απαλλαγής του οφειλέτη.

Πτώχευση Μικρού Αντικειμένου

Η πτώχευση μικρού αντικειμένου (άρθρα 172–188 ν. 4738/2020) αποτελεί την απλοποιημένη διαδικασία που εισήχθη με τον Κώδικα Αφερεγγυότητας για να επιτρέψει σε φυσικά πρόσωπα και νομικά πρόσωπα, τα οποία δεν διαθέτουν σημαντική περιουσία, την πρόσβαση σε καθεστώς απαλλαγής από τα χρέη μέσω απλοποιημένης διαδικασίας κήρυξης της πτώχευσης. Για πλήρη οδηγό βλ. Πτώχευση Μικρού Αντικειμένου — Πλήρης Οδηγός FAQ.

Η διαδικασία της εξυγίανσης σε βάθος

Η εξυγίανση προϋποθέτει τη συναίνεση πιστωτών που εκπροσωπούν ποσοστό μεγαλύτερο από το 50% των απαιτήσεων με ειδικό προνόμιο και περισσότερο από το 50% των λοιπών απαιτήσεων. Εναλλακτικά, αρκεί η συναίνεση πιστωτών που εκπροσωπούν το 50% τουλάχιστον των συνολικών απαιτήσεων κατά της επιχείρησης, στο οποίο πρέπει να περιλαμβάνεται και το 50% τουλάχιστον των εμπραγμάτως ή με ειδικό προνόμιο εξασφαλισμένων απαιτήσεων. Η διαδικασία διέπεται από δύο θεμελιώδεις αρχές: την αρχή της μη χειροτέρευσης της θέσης των πιστωτών σε σχέση με αυτό που θα ελάμβαναν σε περίπτωση ρευστοποίησης των περιουσιακών στοιχείων της επιχείρησης, καθώς και την αρχή της ίσης μεταχείρισης πιστωτών της ίδιας κατηγορίας. Ειδική αναφορά αξίζει στη δυνατότητα διαγραφής χρεών προς το Δημόσιο και τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης· υπό προϋποθέσεις, μπορεί να επέλθει διαγραφή ακόμη και βασικής οφειλής για παρακρατούμενους ή επιρριπτόμενους φόρους και ασφαλιστικές εισφορές, χωρίς τη ρητή συναίνεση του δημόσιου φορέα, μέσω του μηχανισμού της τεκμαιρόμενης συναίνεσης.

Από την κατάθεση της αίτησης επικύρωσης και μέχρι την έκδοση της απόφασης αναστέλλεται αυτοδίκαια κάθε μέτρο, εκκρεμές ή μη, ατομικής και συλλογικής αναγκαστικής εκτέλεσης κατά της επιχείρησης. Με την επικύρωση η συμφωνία δεσμεύει όλους τους πιστωτές, ακόμη και όσους δεν συμβλήθηκαν, υπό τις προϋποθέσεις του νόμου. Ο εμπειρογνώμονας έχει κρίσιμο ρόλο: συντάσσει την έκθεση βιωσιμότητας και το σενάριο ρευστοποίησης και αξιολογεί ότι το επιχειρηματικό σχέδιο που υποβάλλεται είναι ρεαλιστικό.

Πτώχευση νομικών και φυσικών προσώπων και η απαλλαγή του επιχειρηματία ή του νόμιμου εκπροσώπου

Με τον ν. 4738/2020 ο Έλληνας νομοθέτης ενσωμάτωσε την Ευρωπαϊκή Οδηγία (ΕΕ) 2019/1023 και τον θεσμό της «Δεύτερης Ευκαιρίας». Δίνεται στον οφειλέτη η δυνατότητα να κάνει χρήση του θεσμού της πτώχευσης με στόχο την πλήρη απαλλαγή του από τα χρέη που είχαν γεννηθεί έως την υποβολή της αίτησής του εντός περιόδου ενός (1) ή τριών (3) ετών, με παράλληλη ρευστοποίηση της τυχόν περιουσίας του. Τελικός στόχος ένα νέο «καθαρό» ξεκίνημα. Αντίστοιχα, η απαλλαγή προβλέπεται και για τους νόμιμους εκπροσώπους νομικών προσώπων που έχουν κηρυχθεί σε πτώχευση: η απαλλαγή καταλαμβάνει τις οφειλές για τις οποίες ευθύνεται αλληλέγγυα ο νόμιμος εκπρόσωπος λόγω της ιδιότητάς του αυτής και γεννήθηκαν τα τελευταία 2-5 έτη πριν την κήρυξη της πτώχευσης.

Στο πεδίο αυτό, η εταιρεία μας έχει χειριστεί υποθέσεις-ορόσημο: ενδεικτικά, απαλλαγή συνυπεύθυνου εκπροσώπου από οφειλές ύψους περίπου 1 εκατομμυρίου ευρώ, καθώς και απόφαση που απέρριψε προσφυγή του e-ΕΦΚΑ κατά της απαλλαγής φυσικού προσώπου από οφειλές ύψους περίπου 12 εκατομμυρίων ευρώ λόγω μη απόδειξης δόλου. Για το ζήτημα της αυτοδίκαιης απαλλαγής των διοικητών, δείτε Η Αυτοδίκαιη Απαλλαγή των Διοικητών Πτωχευμένων Εταιριών.

Η «Δεύτερη Ευκαιρία» και ο «έντιμος οφειλέτης» — Πότε χάνεται η απαλλαγή

Η φιλελευθεροποίηση της απαλλαγής δεν συνεπάγεται αμνηστία για κάθε μορφής συμπεριφορά. Η «δεύτερη ευκαιρία» προορίζεται αποκλειστικά για τον «έντιμο» οφειλέτη. Οι πιστωτές μπορούν να ασκήσουν προσφυγή, επικαλούμενοι δόλια πρόκληση πτώχευσης ή κακόπιστη συμπεριφορά, ώστε να μην επέλθει η απαλλαγή. Τρεις είναι οι βασικές κατηγορίες συμπεριφοράς που οδηγούν τα δικαστήρια στο να στερήσουν την απαλλαγή: (α) η δόλια πρόκληση της αδυναμίας πληρωμών — όπως κρίθηκε από το Πολυμελές Πρωτοδικείο Πατρών στην απόφαση υπ’ αριθμ.246/2023, όπου ο οφειλέτης προέβη σε αναλήψεις μετρητών χωρίς αιτιολογία και δεν υπέβαλε εγκαίρως αίτηση πτώχευσης· · (β) η έλλειψη συνεργασίας με τα όργανα της πτώχευσης — όπως στην απόφαση του Εφετείου Αθηνών 2326/2023, όπου ο οφειλέτης εγκατέλειψε τα περιουσιακά στοιχεία της επιχείρησης και δεν τα παρέδωσε στον σύνδικο (γ) η ποινική εμπλοκή του οφειλέτη, συγκεκριμένα, η καταδίκη για αδικήματα όπως η χρεοκοπία, η κακουργηματική απάτη ή η κακουργηματική υπεξαίρεση αποτελεί σοβαρό λόγο αποτροπής της απαλλαγής..

Η ανάλυση των νομολογιακών τάσεων αναπτύσσεται διεξοδικά στο άρθρο μας «Δεύτερη Ευκαιρία: Πότε ο οφειλέτης χάνει την απαλλαγή». Παράλληλα, για τη διαδικασία της προσφυγής πιστωτή κατά της απαλλαγής, βλ. Προσφυγή κατά της απαλλαγής. Στην υπερασπιστική γραμμή του οφειλέτη επικεντρωνόμαστε στην απόδειξη της επιχειρηματικά θεμιτής αποτυχίας, διαχωρίζοντάς την από την κακόπιστη διαχείριση που προϋποθέτει η ευδοκίμηση της απαλλαγής.

Υπεράσπιση σε συναφή με την υπερχρέωση ποινικά αδικήματα

Στο πεδίο του ποινικού δικαίου, αναλαμβάνουμε την αντιμετώπιση τυχόν ποινικών διώξεων για φορολογικά αδικήματα — χρέη προς το Δημόσιο, μη απόδοση ΦΠΑ και παρακρατούμενων φόρων, υποβολή ανακριβούς δήλωσης φόρου εισοδήματος, εικονικά τιμολόγια — εκμεταλλευόμενοι την παράλληλη εξειδίκευσή μας στο φορολογικό, λογιστικό και εμπορικό δίκαιο. Η διαδικασία εξυγίανσης ή ολοκλήρωσης πτώχευσης μπορεί να οδηγήσει σε εξάλειψη του αξιοποίνου: το άρθρο 198Α του ν. 4738/2020 (όπως εισήχθη με τον ν. 5259/2025) προβλέπει εξάλειψη του αξιοποίνου για το αδίκημα της μη καταβολής χρεών και ασφαλιστικών εισφορών σε περίπτωση απαλλαγής. Παρόμοια πρόβλεψη για παύση ποινικής δίωξης ισχύει σε περίπτωση ρύθμισης μέσω εξωδικαστικού μηχανισμού (άρθρο 25 του ν. 1882/1990 και 8 ν. 4997/2022). Δες και τον τομέα εξειδίκευσης Οικονομικό – Ποινικό Δίκαιο.

Η επιλογή του κατάλληλου εργαλείου: κριτήρια στρατηγικής

Το αν ο οφειλέτης θα επιλέξει τον θεσμό της «δεύτερης ευκαιρίας», τον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών, την εξυγίανση ή τον Κώδικα Δεοντολογίας, εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, μεταξύ των οποίων: το είδος και η σύνθεση των οφειλών (Δημόσιο/ΕΦΚΑ vs χρηματοδοτικοί φορείς), το ύψος και η βιωσιμότητα της επιχείρησης, η ύπαρξη και η φύση των περιουσιακών στοιχείων, η ανάγκη συνέχισης ή παύσης της επιχειρηματικής δραστηριότητας και ο χρονικός ορίζοντας. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ορθή επιλογή δεν είναι μία αλλά συνδυασμός — για παράδειγμα, εξωδικαστικός μηχανισμός για τις οφειλές προς τους δημόσιους φορείς και διμερής συμφωνία με τράπεζα ή servicer για τις ιδιωτικές.

Παρεχόμενες υπηρεσίες

Ενδεικτικά, παρέχουμε τις κάτωθι υπηρεσίες:

• Υποβολή αίτησης εξυγίανσης με βάση τον Κώδικα Αφερεγγυότητας (ν. 4738/2020), συμπεριλαμβανομένης της σύνταξης συμφωνίας εξυγίανσης και της συνεργασίας με εμπειρογνώμονα.
• Υποβολή αίτησης προληπτικών μέτρων στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων ενόψει κατάρτισης συμφωνίας εξυγίανσης.
• Υποβολή αίτησης πτώχευσης για νομικά και φυσικά πρόσωπα.
• Άμυνα του οφειλέτη προς απόρριψη αίτησης πτώχευσης που έχει υποβληθεί από πιστωτή.
• Αναγγελία απαιτήσεων στο πλαίσιο της πτωχευτικής διαδικασίας και άμυνα σε αιτήσεις αποχωρισμού ή πτωχευτικής διεκδίκησης.
• Άμυνα σε προσβολές πράξεων διενεργηθεισών κατά την «ύποπτη περίοδο» — πτωχευτικές ανακλήσεις.
• Πτώχευση μικρού αντικειμένου και απαλλαγή φυσικών προσώπων από χρέη εντός 1 ή 3 ετών.
• Υπεράσπιση οφειλέτη σε προσφυγή πιστωτή κατά της απαλλαγής («δεύτερη ευκαιρία»).
• Αναδιοργάνωση επιχειρήσεων εξωδίκως και δικαστικώς — έλεγχος συμβάσεων εμπορικών, εργασιακών, μισθωτικών και βελτίωση των όρων τους.
• Αντιμετώπιση ποινικών διώξεων για χρέη προς το Δημόσιο, μη απόδοση ΦΠΑ και παρακρατούμενων φόρων, μη καταβολή ασφαλιστικών εισφορών — βλ. και τον τομέα Οικονομικό Ποινικό Δίκαιο.
• Στρατηγικός σχεδιασμός επιλογής κατάλληλου εργαλείου (εξυγίανση vs πτώχευση vs εξωδικαστικός) ανά περίπτωση.

Αντιμετωπίζετε ζητήματα υπερχρέωσης ή αφερεγγυότητας;

Το Δίκαιο της Αφερεγγυότητας δεν αποτελεί απλώς μια νομική διαδικασία, αλλά ένα σύνθετο μωσαϊκό επιλογών που καθορίζει το μέλλον της περιουσίας σας. Με βαθιά εμπειρία στη διαχείριση κρίσεων και στην πτωχευτική διαδικασία, σχεδιάζουμε την κατάλληλη δικονομική άμυνα ή στρατηγική εξυγίανσης για εσάς ή την επιχείρησή σας.